::> Menu
  • Strona główna
  • Zdjęcia
  • Historia
  • Pamiątki
  • Pocztówki
  • Wspomnienia
  • Kroniki
  • Rejestr
  • Cmentarz
  • Litografie
  • Marian Kopf
  • FODZ
  • Listy
  • O stronie
  • Kontakt
    ::> News
  • Szkolenie Wojewódzkie Lubelska jesziwa
  • Ogólnopolska prezentacja Synagoga Nożyków w Warszawie
  • Wizyta Rabina (15 Listopad 2006)
    ::> Konkursy
  • Konkurs 2005/2006
  • Konkurs 2006/2007
    ::> Warto zajrzeć
  • Nasze gimnazjum
  • Lubaczow
  • Fodz.pl
  • Centrum Windows
  • ::> Opis cmentarza żydowskiego

    Ciąg dalszy artykułu "Historia cmentarza"

    PAWEŁ SYGOWSKI
    ANDRZEJ TRZCIŃSKI

    (Lublin)

         Kirkut położony jest w odległości około 400 m na wschód od rynku, przy ul. T. Kościuszki, po jej południowej stronie, na terenie lekko opadającym w kierunku południowym. Przed pomniejszeniem miał kształt zbliżony do kwadratu o boku około 85 m (pow. 0,71 ha), obecnie ma kształt nieregularnego wieloboku o pow. około 0,3 ha. Kirkut północnym bokiem przylega do ul. Kościuszki, od zachodu graniczy z budynkami liceum ogólnokształcącego, od wschodu z cmentarzem chrześcijańskim. Od południa znajduje się dawna część kirkutu przejęta na cmentarz komunalny. Od zachodu i północy kirkut ogrodzony jest otynkowanym murem, w którego północnym boku, w połowie długości, znajduje się brama (od strony wewnętrznej z zadaszeniem na słupach) zachodnim narożu furtka. Pozostałe boki ogrodzone są siatką drucianą. Wzdłuż północnego boku rośnie starodrzew, na pozostałym obszarze niewielka ilość młodszych drzew oraz młode samosiejki.
         Macewy stoją w regularnych rzędach przebiegających na osi północ-południe, inskrypcjami zwrócone na zachód. Rzędów jest około 40 a odległość między nimi wynosi średnio 2 m. Istniejący układ nagrobków wskazuje na to, że najstarsze pochówki lokowano w centralnej części cmentarza a następne sukcesywnie wokół poprzednich. W najstarszej (zachowanej) części stoją również stele z XX w. (z czego można wnioskować, że wykorzystywano później do pochówków luki pozostawione w rzędach). Nie ma wyraźnego, tradycyjnego podziału na "kwatery" męskie i kobiece, choć zauważyć można osobne rzędy, bądź tylko części rzędów, realizujące tę zasadę. Rzędy nagrobków są znacznie przetrzebione, zwłaszcza od strony południowej i wschodniej; najlepiej zachowane są wzdłuż boku zachodniego, tj. w najmłodszej części kirkutu. Stosunkowo niewiele jest stel powalonych i połamanych. Macewy wykonane z wapienia roztoczańskiego są w dobrym stanie, natomiast z piaskowca o spoiwie ilastym są w stanie złym i bardzo złym.
         Kirkut lubaczowski usytuowano około 200 m poza linią obwałowań miejskich. Jest to dosyć często spotykana lokalizacja cmentarzy żydowskich. Inna możliwość to usytuowanie przy synagodze. Najstarsze znane kirkuty z XVI i XVII w. zakładane były w tych dwu wariantach. O ile lokalizacja cmentarza przy synagodze, w pobliżu centrum miasta przeważnie świadczy o jego dawności, to lokalizacja poza miastem może być zarówno wczesna jak i dużo późniejsza.88 Relatywnie rzadkie jest bezpośrednie sąsiedztwo cmentarza żydowskiego z chrześcijańskim. Zazwyczaj sytuowano je w przeciwległych krańcach miasta. Znane przykłady bliskiej lokalizacji cmentarzy tych dwu wyznań mamy np. w Rejowcu, Uchaniach, Zaklikowie, Lublinie, Czemiowcach. Wyjątkami są tu np. Białystok i Końskowola. W tym ostatnim przypadku w ramach prac regulacyjnych, w 1778 r., książę A. J. Czartoryski przewidział dla cmentarzy rzymskokatolickiego, protestanckiego i żydowskiego miejsce obok siebie, na północ od miasta. Założono tu tylko cmentarze żydowski i protestancki, natomiast katolicki ulokowano ostatecznie na południe od miasta89.

    Paweł Sygowski, Andrzej Trzciński, Żydzi lubaczowscy i ich cmentarz, "Rocznik Lubaczowski", t. VIII, Lubaczów 1998, s. 116 - 117.


    Objaśnienia:

    88. Problem, który tu sygnalizujemy jest szerszy i zależy od kilku czynników: czasu powstania miasta, jego sytuacji własnościowej (królewskie, szlacheckie, duchowne), funkcjonowania przywileju "de non tolerandis Judacis" i in.

    89. M. Michoński, Studium historyczno-urbanistyczne Końskowoli, woj. lubelskie. Lublin 1986-87 (wpis w PSOZ w Lublinie).

    <:: Powrót

    Do góry Wszystkie prawa zastrzeżone. All rights reserved © 2001-2007
    .